1. Navigation
  2. Inhalt
  3. Herausgeber
Inhalt

Łużyczanie w Saksonii

Kim są łużyczanie?

Obszar zasiedlany przez łużyczan (lewa) i uczniowie łużyckiego gimnazjum w Bautzen podczas improwizacji ślubu (prawa).

Obszar zasiedlany przez łużyczan (lewa) i uczniowie łużyckiego gimnazjum w Bautzen podczas improwizacji ślubu (prawa).
(© Serbske Nowiny/Matthias Bulang)

Gdyby istniało państwo łużyczan, nie byłoby większe niż typowa, niemiecka mała miejscowość. W Niemczech żyje dokładnie 60.000 łużyczan z tego 20 000 to dolnołużyczanie w brandenburskim regionie Niederlausitz oraz 40000 górnołużyczan w saksońskim regionie Oberlausitz między Kamenz, Bautzen, Weißwasser i  Hoyerswerda. Ich prawa podlegają specjalnej ochronie w saksońskiej konstytucji. Związki i organizacje, szkoły łużyckie, teatr i programy radiowe zapewniają, że kultura tej słowiańskiej grupy jest pielęgnowana. Wiele nazw ulic to nazwy dwujęzyczne. Do dnia dzisiejszego rodziny posługują się codziennie językiem łużyckim. Język ten jest bardzo żywy, czego dowodzą liczne dialekty, jakie występują w różnych regionach.

Prawa łużyczan w Wolnym Państwie

Bautzen i flaga łużycka

Bautzen i flaga łużycka
(© fotolia)

Zakon wo prawach Serbow w Swobodnym stace Sakskeje: W marcu 1999 saksoński Landtag wprowadził ustawę o prawach łużyczan w Wolnym Państwie Saksonii. Oczywiście łużyczanie są niemieckimi obywatelami ze wszystkimi prawami i obowiązkami. Saksońska konstytucja chroni ponadto łużyczan poprzez dokładnie zdefiniowane prawa podstawowe. Należy tu np. prawo do posiadania własnego godła i kolorów oraz kultywowania języka, kultury i tradycyjnego przekazu. Dokładnie to jest zadaniem fundacji finansowanej ze środków kraju i federacji, która wspiera łużyczan w Saksonii.

Zwyczaje, sztuka i tradycja

Łużyccy jeźdzcy wielkanocni i tradycyjny Wielkanocny przejazd

Łużyccy jeźdzcy wielkanocni i tradycyjny Wielkanocny przejazd
(© fotolia)

Sztuka łużyczan jest reprezentowana głównie przez wyżej wymienione instytucje, grupy amatorów i organizacje. Korzystają oni z prac artystów – pisarzy, dramaturgów, kompozytorów oraz wiedzy w zakresie badań nad ludem łużyckim.

Istnieją samodzielne grupy robocze łużyckich pisarzy, muzyków, artystów, filmowców, które utworzyły w grudniu 1990 Związek artystów łużyckich. Ma on za cel wspieranie inicjatyw w zakresie literatury łużyckiej, komponowania, tańca, filmu, sztuk teatralnych i dzieł malarskich. Związek organizuje m.in. odczyty autorskie, koncerty nowej muzyki łużyckiej, rokroczne spotkania z poezją i malarstwem.

Sztuka i zwyczaje łużyczan należą do życia wielu łużyczan jeszcze dziś. Nie tylko grupy kulturalne i organizacje kultywują tradycje łużyczan ale także rodziny, młodzież wiejska, wspólnoty kościelne, instytucje dziecięce i szkoły na całym obszarze Wolnego Państwa Saksonii, gdzie żyją przedstawiciele łużyczan. Przy tym wiele tradycji wiąże się z przebiegiem roku liturgicznego.

Na obszarze w okolicy Schleife, Hoyerswerda oraz terenie gdzie mieszkają katoliccy łużyczanie często noszony jest regionalny strój tradycyjny – Tracht – zwykle przez starsze kobiety. Poza tym wciąż jeszcze przygotowuje się i nosi liczne warianty łużyckich strojów tradycyjnych w okolicy Nochten i Muskau w przypadku łużyczan wyznania ewangelickiego. W przypadku specjalnych wydarzeń kulturalnych, kościelnych świąt a także rodzinnych (ślub, chrzest, komunia, bierzmowanie) noszone są tradycyjne stroje, głównie przez kobiety i dziewczęta ze wszystkich grup wiekowych. Tradycyjne stroje noszone są także podczas występów i przez grupy kulturalne. Umiejętność przygotowywania tradycyjnych strojów i ich zdobienia – szczególnie w przypadku strojów świątecznych – posiada jedynie niewielka liczba kobiet. Przy tym w przypadku strojów należy zachowywać ściśle określone normy. Noszenie strojów tradycyjnych przy pewnych okazjach to świadectwo tożsamości powiązanej pośrednio z językiem.

Szkoły i sposoby edukacji

Uczennice łużyckiego gimnazjum w Bautzen

Uczennice łużyckiego gimnazjum w Bautzen
(© shutterstock / Sorbisches Gymnasium Bautzen)

Od pierwszej klasy aż do matury uczniowie szkół mogą nauczyć się w gimnazjum w Bautzen języka łużyckiego. We wszystkich łużyckich szkołach podstawowych uczy się we dwóch językach. Ma to pozytywny wpływ na oba języki, gdyż dzieci uczą się od siebie. W przypadku obu języków istnieją plany nauczania, zapewniające określony poziom.

Marginalspalte


Illustration

© Institution