1. Navigation
  2. Inhalt
  3. Herausgeber
Inhalt

Historia

Zmiany historyczne do roku 929

Pochód książęcy Drezno

Pochód książęcy Drezno
(© Dresden Werbung und Tourismus GmbH)

Między 4 i 6 wiekiem po urodzeniu Chrystusa ludy germańskie opuszczają obszar dzisiejszego Wolnego Państwa Saksonii. Ok. od roku 600 kraj jest zamieszkiwany przez słowiańskich łużyczan z obszaru dzisiejszej Polski względnie Czech.

Marchia Meißen 929–1423

Po podbiciu łużyczan grupy Daleminzer niemiecki król Henryk I założył w roku 929 marchię Meißen. Na potrzeby chrystianizacji pogańskiej ludności w roku 968 powstają biskupstwa w Merseburg, Zeitz i Meißen. W roku 1089 Wettinowie otrzymują marchię jako lenno. Warstwa niemieckich duchownych i szlachty w kraju została wzmocniona w toku rozszerzenia na wschód przez pojawiających się rolników i obywateli. Za panowania Otto der Reiche (Otto Bogaty) (1156–1190)  doszło do pierwszego intensywnego rozwoju gospodarczego. Wskutek likwidowania lasów powstaje wiele nowych wsi, charakterystyczne osady przyleśne wzdłuż dróg z wązkimi pasami terenu roliczego za zaudowaniami, oddzielone żywopłotami lub pasami drzew. W Erzgebirge pojawia się górnictwo tam gdzie do tej pory znajdowano niewielkie ilości cynku, miedzi i żelaza. Duże złoże srebra we Freibergu powoduje w roku 1268 nasilenie prac wydobywczych porównywalne z gorączką złota w Ameryce w 19 wieku. Od połowy 12 wieku zakładane są liczne miasta. Pochodzący z Wettinów Heinrich der Erlauchte (1221–1288) nabywa Pleißenland, Landgrafschaft Thüringen oraz Niederlausitz i zakłada Mark Landsberg a region ten staje się nowym księstwem. Po utracie marchii Meißen na rzecz królów Adolfa von Nassau i Albrechta von Österreich, Markgraf Friedrich der Freidige uzyskuje ją ponownie po wygranej w bitwie von Lucka (1307). Tym samym położony został kamień na potrzeby ponownego wzrostu znaczenia Wettinów. Następcom udało się uzyskać znaczące tereny m.in. w Pleißenland, w Vogtland i w Thüringen (Turyngii). W roku 1382 majątek Wettinów został podzielony między Meißen, Osterland i Thüringen . Jednakże w roku 1407 linia Meißner wymarła a w 1440 linia Thüringer, tak że możliwe było połączenie terenów Wettinów. W roku 1409 z Pragi przybyli niemieccy magistrowie i studenci zakładając nowy uniwersytet w Lipsku. Księstwo Saksonii 1423-1485. Jako podziękowanie za walkę przeciwko husytom  książe Sigismund przekazuje grafowi Friedrich der Streitbare w roku 1423 podbite księstwo Sachsen-Wittenberg. Wettinowie uzyskują jednocześnie przenoszoną na nich nazwę »Saksonia«. W roku 1464 Drezno staje się rezydencją książąt.

Księstwo Saksonii 1423-1485

Jako podziękowanie za walkę przeciwko husytom książę Sigismund przekazuje grafowi Friedrich der Streitbare w roku 1423 podbite księstwo Sachsen-Wittenberg. Wettinowie uzyskują jednocześnie przenoszoną na nich nazwę »Saksonia«. W roku 1464 Drezno staje się rezydencją książąt.

Księstwo albertyńskie Saksonii 1485–1547

Wskutek podziału Lipska w roku 1485 między braci Ernst (założyciele linii Ernst) oraz Albrechta der Beherzte (założyciel linii albertyńskiej) obszary Wettinów zostają podzielone na stałe. Ernst otrzymuje środkową i południową Turyngię, Vogtland, większą część regionu Osterland oraz Księstwo Sachsen-Wittenberg z godnością księstwa oraz Torgau względnie Wittenberg jako rezydencję, teren Albrechta obejmuje starą marchię Meißen, wschodnią część regionu Pleißenland, Leipziger Land i północną Turyngię z Dreznem jako siedzibą rezydencji. W odróżnieniu do potomka linii ernestyńskiej Fryderyka Mądrego (Friedrich der Weise), który chroni Lutera, albertyński Georg Brodaty (Georg der Bärtige) był przeciwnikiem nauki protestanckiej. Dopiero po jego śmierci (1539) w albertyńskiej części kraju wprowadzona zostaje reformacja. Od połowy 15 stulecia duże zasoby złóż w regionie Erzgebirge przyczyniają się do powstania licznych kopalnii (Schneeberg, Annaberg). W roku 1491 górnik Kaspar Nitzel z Frohnau odnajduje duże zasoby srebra wywołując gorączkę srebra i ruch zjeżdżających się poszukiwaczy. Kwitnie także handel i rzemiosło w Saksonii. Lipsk staje się wiodącym miastem handlowym i targowym środkowych Niemiec po tym gdy książe Maksymilian I wydaje zgodę na organizację targów 1497 i przywileje z roku 1507.

Księstwo albertyńskie 1547-1806

Książe Moritz, który razem z księciem Karlem V zwyciężył ernestyńskiego księcia Johanna Friedricha den Großmütigen podczas bitwy pod Mühlberg (1547), przenosi własność ernestyńską na albertynów. Książe August nabywa sekularyzowane biskupstwa w Merseburg, Naumburg i Meißen jak również Vogtland. Ostatnie zdobycze terytorialne pozyskane zostały podczas Wojny Trzydziestoletniej gdy w ramach Praskiego Pokoju (1635) przekazane w roku 1623 Ober i Niederlausitz mogły przepaść na rzecz Saksonii. Wskutek Wojny Trzydziestoletniej Saksonia została jednak w dużym stopniu zniszczona i straciła po Pokoju Westfalskim (1648) na znaczeniu w rzeszy. W roku 1656 trzy linie boczne Zeitz, Merseburg i Weißenfels oddzielają się od Saksonii jako samodzielne księstwa, jednak po wygaśnieciu linii znów wracają do linii głównej. Pod panowaniem Augusta Mocnego Saksonia nabiera na znaczeniu politycznym. Decyduje się on na przejście na katolicyzm i zostaje koronowany na króla Polski w roku 1697. Tym samym katolicki książe rządził w większości protestancką ludnością. Unia polsko-saksońska będzie trwała także pod jego synemi i następcą Fryderykiem Augustem II. (jako polski król: August III _ To Augustowi Mocnemu i jego potomkom stolica Saksonii Drezno zawdzięcza liczne budowle i skarby oraz określenie »Florencja nad Łabą«. Za jego panowania w roku 1710 założono manufakturę porcelany w Meissen. Saksonia przegrywa wojnę siedmioletnią w roku 1763 i traci polską koronę. Skutki wojny w kraju zostały szybko pokonane, kwitła manufaktura, szczególnie w branży tekstylnej w Chemnitz i okolicy. Lipsk rozwija się w 18 wieku tworząc centrum niemieckiego handlu książki i wydawnictw.

Królestwo Saksonii 1806/15-1918

Po porażce Prus w walce z Napoleonem Saksonia zawarła Pokój Poznański z Francją (1806), wstąpiła do związku Reńskiego i od tej pory stała się Królestwem. Podczas blokady kontynentalnej powstają liczne tkalnie mechaniczne i tak rozpoczyna się industrializacja. Król Fryderyk August I, najdłużej trwający w przymierzu z Napoleonem, zostaje schwytany po Bitwie Narodów pod Lipskiem (1813) i zmuszony do zrezygnowania z więcej niż połowy swojego kraju na rzecz Prus. Wschodnia część Oberlausitz została przyłączona do prowincji Śląsk, Niederlausitz do prowincji Brandenburgia a pozostałe obszary do prowincji Saksonii. Inne części regionu przypadły Sachsen-Weimar. Po ruchach rewolucyjnych we wrześniu 1830 Saksonia w roku 1831 uzyskała konstytucję. Reformy w trakcie monarchii konstytucyjnej pozwoliły na zmiany w administracji państwowej, rolnictwie, obszarach wiejskich i w szkolnictwie. Wskutek budowy kolei i zastosowania maszyn parowych industrializacja postępowała. Podczas rewolucji marcowej 1858 król ustąpił najpierw przed żądaniami demokratycznymi ale potem stłumił krwawo powstanie majowe z roku 1849 z pomocą Prus. Wskutek porażki w roku 1866 Saksonia musiała wstąpić do Związku Północnoniemieckiego i zyskała na znaczeniu w 1871 w niemieckim cesarstwie. W 19 wieku Saksonia rozwija się tworząc państwo przemysłowe. To najgęściej zasiedlony kraj Europy. Z założeniem niemieckiego związku robotników przez Ferdinanda Lassalle w roku 1863 w Lipsku staje się kolebką niemieckiego ruchu robotniczego.

Wolne Państwo Saksonia 1918–1945/ Kraj Saksonia 1945–1989

Po Rewolucji Listopadowej 1918 Król Fryderyk August III abdykował. Saksonia stała się Wolnym Państwem a w roku 1920 wprowadzono demokratyczną konstytucję. W saksońskim Landtagu wiodącą siłą polityczną staje się SPD i dysponuje Prezesem rady ministrów w trudnych warunkach gospodarczych i politycznych do roku 1929. W latacdh 1929-1933 gabinetem rządziły partie konserwatywne. Po przejęciu władzy przez narodowych socjalistów w roku 1933 Saksonia staje się częścią rzeszy. Demokracja parlamentarna zostaje zlikwidowana. Podczas 2 wojny światowej także Saksonia ponosi poważne straty. Szczególnie zniszczone zostaje Drezno z Frauenkirche (13-15 lutego 1945). Od 1945 Saksonia wskutek nowego przebiegu granic na Odrze i Nysie odzyskuje obszary oddzielone w roku 1815 w okolicach Görlitz i Hoyerswerda i podlega kontroli sowieckich okupantów. W roku 1949 Saksonia staje się krajem NRD. Celem wzmocnienia centralnych struktur w roku 1952 kraje NRD zostają zlikwidowane. Saksonia dzielona jest na regiony Chemnitz (od 1953: Karl-Marx-Stadt), Drezno i Lipsk, mniejsze regiony przypadają miejscowościom Cottbus i Gera. Görlitz i Niesky to saksońskie centra powstania narodowego z 17 czerwca 1953, które zostało krwawo stłumione. Na początku lat 80 pojawiają się ważne impulsy ruchu pokojowego poprzez Sozialer Friedensdienst i Dresdner Friedesforum a także tworzącej się w NRD opozycji.

Wolne Państwo Saksonia od 1990

Pokojowa Rewolucja w roku 1989 wyszła z Lipska, Plauen i Drezna i objęła całą NRD (poniedziałkowe demonstracje), i zakończyła panowanie SED. Wolne Państwo Saksonia założone zostało 3 października 1990, powstało z obszarów Lipska (bez powiatów Altenburg i Schmölln), Chemnitz i Drezna oraz z powiatów należących do Cottbus – Hoyerswerda i Weißwasser. Wraz z przystąpieniem NRD do ustawy zasadniczej Saksonia stała się krajem federalnym. Prof. Dr. Kurt Biedenkopf został wybrany 27 października 1990 przez Landtag na pierwszego saksońskiego Prezesa rady ministrów po przełomie politycznym. W roku 1992 kraj uzyskał nową konstytucję. Od 24 maja 2008 Stanislaw Tillich jest Prezesem rady ministrów Wolnego Państwa Saksonia.

Marginalspalte


Illustration

© Institution