1. Navigation
  2. Inhalt
  3. Herausgeber
Inhalt

Kak pokazuje so změna?

Demografiska změna njeje podawk, kotryž nahle wšo prjedawše přeměni. Wona so pomału zwoprawdźa. We wšědnym dnju móžemy jeje fenomeny tohodla jenož ćežko zwěsćić. Prawje nazorne stanje so tajke něšto abstraktne kaž změna z pomocu přirunanjow.

Swójbne stawizny, što móžeja wobrazy wo demografiskim wuwiću powědać?

Saksojo w dwacetych lětach

Historiske swójbne foto

Historiske swójbne foto
(© Wobrazowe prawa)

Porjadne poměry: Swójbne žiwjenje w dwacetych lětach zašłeho lětstotka rěkaše za dźěći, z mnohimi bratrami a sotrami wotrosć. We wulkoswójbje nawuknychu hólcy a holcy wobchadźenje z druhimi ludźimi wot małosće sem. Jich starši běchu zmandźeleni a husto bydleštaj dźěd a wowka sobu w domje.

Swójba dźensa

Swójbne foto, mać z dwěmaj dźěsćomaj a staršimaj

Swójbne foto, mać z dwěmaj dźěsćomaj a staršimaj
(© PictureArt, fotolia)

Patchwork-swójba: Štož bě prjedy samozrozumliwe, je dźensa dźeń a rědše, klasiska swójba z nanom, maćerju a dźěćimi. Husto su starši dźěleni abo maja nowych partnerow, kotřiž přinjesu swójske dźěći sobu do noweho poćaha. Bydlitaj-li wowka a dźěd w bliskosći, pomhataj při pěstowanju swojich wnučkow. W tutych swójbnych syćach wotrostu dźěći dźensa – při tym nimaja tendencielnje žanych bratrow a žane sotry.

Kajke wuwićowe trendy pokazuja so za Saksku?

Bytostne spóznajomne demografiske wuwićowe trendy su:

  1. wot 2000 do 2020: jasne zestarjenje cyłkowneje ludnosće (podwojenje tych nad 80-lětnych, woteběranje 15- do 25-lětnych wo 50 %)
  2. wot 2020 do 2030: wospjetne jasne woteběranje tych pod 15-lětnych a jasny přirost tych nad 65-lětnych
  3. kontinuowane woteběranje wosobow w dźěłakmanej starobje
  4. woteběranje hustosće zaludnjenja wosebje na periferiji kraja
  5. dale wobstejaca přewaha muži, wosebje w starobnej skupinje wot 18 do 35 lět
  6. dalši přirost žiwjenskeho wočakowanja
  7. regionalnje njerune zestarjenje a pomjeńšenje ludnosće
  8. zesylnjena koncentracija ludnosće a infrastrukturnych zarjadnišćow na dobro hospodarsce sylnych srjedźišćow w Sakskej
  9. dlěši aktiwny žiwjenski čas
  10. pjeć-generacijowy žiwjenski cyklus.

Steji Sakska sama ze swojim demografiskim wuwićom?

Ně. Woteběranje ludnosće nastupa přiběrajcy cyłu Němsku kaž tež mnohe kraje Europy. Wot lěta 2070 – za demografow bjeze wšeho lochko prognosticěrujomna časowa doba, přetož ći potom na wuměnk so podawacy su so mjeztym hižo wšitcy narodźili – dyrbi so z globalnym spadom wobydlerskich ličbow ličić.

Porodowy lětnik 1880 bě posledni w Němskej, kotryž je so kompletnje reprodukował. Wot dobrych 100 lět sem zawostaji potajkim kóždy lětnik mjenje dźěći, hač bychu trěbne byli, zo bychu so ludźo sami narunali. Tuchwilu leži rata porodow pola něhdźe 1,4 porodow na žonu. Za zdźerženje ličby ludnosće bychu pak 2,1 porodow na žonu trěbne byli.

Ludnosć po wšěm swěće zestarja. »Smy štyri lěta dlěje žiwi hač naši starši, naše dźěći štyri lěta dlěje hač my«, prognosticěruja demografojo Mannheimskeho slědźerskeho instituta »Ekonomija a demografiska změna za Němsku«. Kombinacija niskich porodowych ratow a přiběraceho žiwjenskeho wočakowanja wjedźe k stajnje staršej towaršnosći. Tutón trend njeda so krótko- a srjedźodobnje znajmjeńša w Němskej, přibližnje we wšěch statach Europy, we wšěch dalšich »starych« industrijowych narodach, ale tež rozkćěwacych statach kaž Chinje wobroić.

Marginalspalte


Illustration

© Institution