1. Navigation
  2. Inhalt
  3. Herausgeber
Inhalt

Krajina

Sakska nižina

K njej słuša předewšěm sewjerosakska runina z wysokosćemi wot něhdźe100 m nad normalnej nulu w sewjeru a stupanjom do juha na 160 m nad normalnej nulu. Tuta krajina bu w běhu časa přez wudobywanje brunicy zdźěla jara změnjena.

Lipšćanska nižinowa žłobina saha kaž mórski zaliw daloko do srjedźosakskeje pahórčiny a skića najlěpše wuměnjenja za ratarstwo. Wuchodny dźěl nižiny charakterizuje so předewšěm přez Hornjołužisku holu a haty. Sewjernje wottam je krajina tohorunja wot brunicoweho hórnistwa postajena.

Sakska pahórčina

Sakska pahórčina docpěje wysokosće mjez 120 hač do někak 280 m. Wona wupřestrěwa so wot Lipšćanskeho kraja přez hlininowu krajinu podłu Modłeje a srjedźosaksku hlininowu pahórčinu hač k Zapadołužiskej pahórkatej a horatej krajinje a saha we wuchodnej Hornjej Łužicy hač k hranicy k Republice Pólskej.

Zdźěla tołsta hlininowa woršta skića płódne pódy za ratarstwo, za čož su na př. »Hłomačanske hona« daloko znate.

Sakske srjedźne horiny

Bastaja w Połobskich pěskowčinach

Bastaja w Połobskich pěskowčinach
(© SK)

Sakske srjedźohórske wuhorbjenje wopřija Vogtlandsku, Rudne hory, Połobske pěskowčiny, Hornjołužiske hory a najmjeńše srjedźne hory Němskeje – Žitawske hory. Najwyši wjeršk Sakskeje je 1.215 m wysoki Šmrěčnik w Rudnych horach. Mjeztym zo w Połobskich pěskowčinach a w Žitawskich horach předewšěm pěskowc namakamy, přesahuja wysočiny w Rudnych horach markatne basaltowe wjerški. Rudne hory běchu swojich zemskich pokładow dla wuznamny hórnistwowy teritorij, wosebje slěbrowa a cynowa ruda so tudy wot 12. lětstotka sem wudobywaštej.

Rěki a jězory

Sakska ma wšo dohromady 15.389 km běžacych wodźiznow. Na dołhosći 180 km běži Łobjo, najwuznamniša sakska rěka, přez swobodny stat. Dalše wjetše rěki su Zjednoćena Modłej ze swojimaj žórłowymaj rěkomaj Freibergskej a Cwikawskej Modłeju, Łužiskej Nysu, Sprjewju a Běłym Halštrowom.

Wjetše stejace wodźizny Sakskeje su so wšitke kumštnje zapołožili. Wone nastachu pak přez haćenje rěkow (rěčne zawěry) abo přez zaliwanja zawostatych dźěrow hórnistwa. Tuchwilu je rěčna zawěra Kwětonjecy (Quitzdorf) we wuchodnej Sakskej po wodowej přestrjeni najwjetši sakski jězor z 7,5 km². Najwjetši wolumen ma z 75 mil. m³ rěčna zawěra Eibenstock, kotraž wobsedźi z 51,3 m wysokej haćenskej murju tež najwyši zaraćenski twar. Bjerwałdski jězor we Łužicy, něhdyša brunicowa jama, budźe po zakónčenju zaliwanja 2010 z ca. 13 km² najwjetši jězor Sakskeje. Tohorunja we Łužicy lěžacy Bartonjanski jězor (Berzdorfer See) změje z 387 mil. m³ najwjetši wolumen.

Marginalspalte


Illustration

© Institution