1. Navigation
  2. Inhalt
  3. Herausgeber
Inhalt

Historiska podoba

Zapadne křidło z ministerstwom za kultus a zjawnu wučbu

Zapadne křidło z ministerstwom za kultus a zjawnu wučbu
(© Ministerialne twarjenje w Drježdźanach (1907) / Sakska statna kenclija)

Twarski stil móže so neobarokej přirjadować, při čimž su jednotliwe formy secesiji podobne. We wot twarskeho wjednistwa 1907 wudatym zwjazku wo nastaću a wužiwanju tutoho doma pisa dr. ing. Mackowsky, zo chcychu twarscy knježa architekturu, »kotraž w zrališich formach domjaceho baroka tež wo zašłych časach rěči a z tym nowe twarjenje wutrobje ludu zbliži«. Zo by so poćah k baroknym pyšnym twarjenjam stareho města a njeposrědnje napřećo ležacemu financnemu ministerstwu wutworił, rozsudźichu so za wužiwanje pěskowca z Posty.

Zarjadowanje do měšćanskeho ruma wuchadźa z třoch faktorow twarskeje ležownosće: z połoženja při Łobju a Carolineho mosta kaž tež z planowaneho wužiwanja přez tři ministerstwa. Prědkowna strona twarjenja wupřestrěwa so přez 154 metrow při pobrjohu Łobja. Tudy je tež hłowny zachod, 1905 přistup k ministerstwu nutřkowneho, najwažnišemu z třoch ministerstwow w twarjenju. Z woběmaj podołhojtymaj twarjenjomaj, kotrejž stej přez pozběhnjeny prěčny twar zwjazanej, mjezujetej na kóždym boku rozdźělnje dołhej křidle. Tu běštej zachodaj k tamnymaj ministerstwomaj: Při Carolinym mosće tón k ministerstwu za kultus a zjawnu wučbu, wot dźěnsnišeje dróhi Archivstraße dóńdźechu tehdom do justicneho ministerstwa. Na swojej zadnjej stronje wotewrja so dom k městu takrjec ze zahrodowym dworom. Jako tajki pak so ženje njewužiwaše a je skerje rozšěrjenje dróhi.

Z Carolineho mosta jako srjedźna wóska widźane, dyrbješe cyłkowne ministerstwo napřećiwnu wahu k ćežkej masy financneho ministerstwa tworić. Tohodla wzdachu so nimale cyle jednotliwych formow a natwarichu ćežku spódnju a přizemsku etažu. Nad tym ležace poschody su wot toho jenož z lizenami wotdźělene. Ornamenty namakamy jenož na mało wuzwolenych městnach na srjedźnych wušěrjenjach štyrjoch frontow. Zboka portalow wupěratej so stajnje dwě lawjacej hłowje, srjedź wobłuka durjow sakski wopon. Dalša figurowa pycha poćahuje so stajnje na zarjadniske polo tych třoch starych ministerstwow. Zo by so enormne podołhojte rozpřestrěće złahodźiło, buchu róžkowe twarjenja wuzběhnjene a do wysokosće sćehnjene. Runje tak pozběhnjene bu hornje wokno srjedźneho twara za centralnu přistupnu halu. Wjeršk hale krónowaše tehdomniši statny symbol: Kralowsko-sakska króna.

Tež při nutřkownym wuhotowanju dźiwachu architekća na relatiwnje jednore a wěcowne formy, bjeztoho zo bychu wotpohladanu statonošnu skutkownosć misnyli. We wulkich wobłukach teje 25 metrow wysokeje centralneje hale sedźa jako kónčne kamjenje wopony městow starych wokrjesnych hejtmanstwow: Drježdźany, Lipsk, Kamjenica, Cwikawa a Budyšin. Dale namakaja so tu zwěrjeće symbole: honač, worjoł, sowa a rapak za stražliwosć, sylnosć, mudrosć a překlepanosć. W hornich tarčowych wobłukach namaka so stajnje pelikan, kotryž je, swoje młodźata picujo, symbol statneje starosćiwosće. Baroknje wuzhibowane swisle nad zachodom k wulkej posedźenskej žurli pyši plećeny kołć (Bienenkorb) jako symbol pilnosće.

Wulka posedźenska žurla w srjedźnej wósce sewjerneho křidła na prěnim poschodźe bě tež nutřkowna rumnosć, kotraž měješe najnaročniše a najreprezentatiwniše wuhotowanje. Owalna zakładna přestrjeń je z Monierskim (t. r. z woclobetona natwarjenym) wjelbom wuhotowana, do kotrehož so wosom nišow z pomjeńšenym wjelbom zaběža. Dźesać metrow wysoka žurla je tři metry wysoko z ćmowočerwjenym bajcowanym dubowym drjewom wupažena. Niše a kosće su módre pobarbjene, wjelb wjercha zeleny. Seklojte floralne elementy pomolowanjow pokazuja na požčonki ze secesije.

Marginalspalte


Illustration

© Institution