1. Navigation
  2. Inhalt
  3. Herausgeber
Inhalt

Planowanje a twar

»Canaletto, kotryž na swojich wobrazach skutki tuteje wulkeje twarskeje dźěławosće předstaja, ma mało wo rjanosćach tuteje strony rěki powědać.«
Zadni napohlad srjedźneho twara

Zadni napohlad srjedźneho twara
(© Ministerialne twarjenje w Drježdźanach (1907) / Sakska statna kenclija)

»Jako na spočatku wosomnateho lětstotka wjerchowska pycha a rozkćěwace byrgarstwo město Drježdźany z najkrasnišimi twarjenjemi pyšeštej, wobkedźbowaše so na prawym přibrjohu ležace nowe město jenož snadnje«, pisaše dr. ing. Mackowsky w 1907 wot twarskeho wjednistwa wudatym zwjazku wo nastaću a wužiwanju tutoho doma. A woprawdźe błyšćeše so wyše Złoteho jěcharja ležaca strona Łobja ke kóncej 19. lětstotka lědma z městotwarskimi a architektoniskimi rjanosćemi: Napřećo Brühlowej terasy stejachu podłu přibrjoha za sobu wojerske twary a wozowe kólnje.

Z natwarom noweho wojerskeho města sewjernje Drježdźan po załoženju Němskeho mócnarstwa 1871 skićeše so wosrjedź měšćanskeho centra rum za ambiciozne městotwarske předewzaća rozkćěwaceho Sakskeho kralestwa. Hižo 1877 wupisa wot Kralowskeho financneho ministerstwa społnomócnjeny wyši krajny twarski mišter Carl Adolph Canzler po cyłej Němskej wubědźowanje k wuhotowanju noweho měšćanskeho dźěla. Wubědźowanje so njeporadźi, hačrunjež bě so 76 naćiskow zapodało. Přičina ležeše drje w tym, zo njeběchu so žane funkcionalne předpisy za twary, kotrež mějachu nastać, činili. Jeničce na nowe přeprěčenje Łobja bě pomyslene. Najwjace z wobdźělenych architektow naćisnychu dwě monumentalnej twarjeni při wuliwje při nowym mosće: financne ministerstwo a cyłkowne ministerstwo.

Hakle dźesać lět pozdźišo buchu plany konkretne, jako špatne wobstejnosće zaměstnjenja Kralowsko-sakskeho nutřkowneho a kultusoweho ministerstwa k nowotwarej tłóčachu. Ministerstwa běchu hač do toho časa w tak mjenowanym »ministerskim hotelu« resp. w kenclijowym domje při Hrodowej dróze (Schlossstraße) zaměstnjene, hdźež běchu rumnosće přewuske a přećěmne. Wotnětka dowěrichu tajnemu twarskemu radźe Edmundej Waldowej nadawk twara noweho ministerialneho twarjenja. Prěnje skicy předpołoži wón w juniju 1899, wo próstwje za twar rozsudźi krajny sejm hišće w posedźenskej periodźe 1899/1900. Nimo Edmunda Waldowa běštaj krajny twarski inspektor Friedrich Auster a architekt Heinrich Tscharmann za twar zamołwitaj. Prěni zaryw z łopačom sta so dnja 6. awgusta 1900. Jednotliwe twarske fazy wotběžachu tak njekomplikowane, zo móžeše so prěnjotnje planowany twarski čas wot pjeć lět wo tři běrtlki lěta podkročić. Dnja 4. julija 1903 sadźi so króna na hornje wokno srjedźneho twara, w nowembrje 1904 bě potom tež zaćehnjenje ministerstwow zakónčene. Z přičin hospodarskosće dósta z justicnym ministerstwom třeće ministerstwo swoje sydło w nowym ministerialnym twarjenju.

Nic jenož twarski čas, tež kóšty móžachu so niše dźeržeć hač planowane. Z tym bě twar Drježdźanskeho ministerialneho twarjenja w přirunanju z podobnymi objektami relatiwnje přihódny. Do 154 metrow dołheho, 67 metrow šěrokeho a 25 metrow wysokeho doma je so 4.305.000 markow inwestowało. Wobtwarjeny rum ma 589,63 kubiknych metrow. Někak w samsnym času natwarjene mócnarstwowe sudnistwo (Reichsgericht) w Lipsku spóžě twarsku sumu wot 5.902.000 markow, při čimž wučini wobtwarjeny rum jenož 132.156 kubiknych metrow.

Marginalspalte


Illustration

© Institution