1. Navigation
  2. Inhalt
  3. Herausgeber
Inhalt

Wužiwanje twarjenja

Přijimanska stwa w ministerstwje wonkownych naležnosćow

Přijimanska stwa w ministerstwje wonkownych naležnosćow
(© Ministerialne twarjenje w Drježdźanach (1907) / Sakska statna kenclija)

Měnjate stawizny Swobodneho stata Sakskeje móža so na přikładźe wužiwanja ministerialneho twarjenja při Nowoměšćanskim přibrjohu, dźensnišeho sydła Sakskeje statneje kenclije a Sakskeho statneho ministerstwa za wobswět a ratarstwo (SMUL), sćěhować. Hdyž bě wokoło 1900 wotwidźeć, zo špatnje wobswětlene a přemałe słužbne rumnosće nutřkowneho ministerstwa a ministerstwa za kultus a zjawnu wučbu zmištrowanju zastojnskich nadawkow hižo njewotpowěduja, wobzamkny tehdomniše sakske kralestwo za tute ministerstwa nowe twarjenje natwarić. Tak bu dom po swojim dotwarjenju w lěće 1904 hač do kónca Prěnjeje swětoweje wójny sydło tuteju ministerstwow a Kralowskeho ministerstwa justicy. Wot spočatka koncipowaše so twarjenje jako cyłkowne ministerstwo a měješe jako tajke tež tři hłowne zachody.

Kónc monarchije a załoženje Swobodneho stata Sakskeje 1918 njezměni na wužiwanju jako ministerialne twarjenje za mjenowane ministerstwa najprjedy raz ničo – přidawk »kralowski« w jich pomjenowanju wšak so wotstroni. Za turbulentny čas Weimarskeje republiki ćahachu wot 1925 w nimale dwulětnym rytmusu ministerstwa nutř a zaso won. Mjez 1927 a 1934 zaměstni so w twarjenju samo sydom ministerstwow naraz. Nimo cyłkowneho ministerstwa a statneje kenclije tež te nutřkowneho, wonkownych naležnosćow, dźěłaćerske a spomóženske ministerstwo, hospodarske ministerstwo a ministerstwo za ludowe kubłanje.

W běhu glajchšaltowanja krajow w nacionalsocialistiskej Němskej přestanje Swobodny stat Sakska 1935 statnoprawnisce eksistować, z čimž dyrbješe krajne knježerstwo swoje wyšnostne prawa na reich wotstupić. Z tym so tež sakske wonkowne ministerstwo rozpušći. Lěto pozdźišo dyrbjachu potom zbytne ministerstwa twarjenje wopušćić. Město toho wužiwaše Hitlerowy naměstnik w Sakskej, Martin Mutschmann, dom jako sydło wěcywobdźěłarja dźěłoweje bitwy NSDAP, gau-wjednistwa Sakskeje. 1936 do 1945 hospodowaše twarjenje potom Stenografiski krajny zarjad, ministerstwo nutřkowneho a ministerstwo za hospodarstwo a dźěło. W poslednich wójnskich lětach zaměstnichu so tu krajne zarjady, mócnarstwowy naměstnik w Sakskej, bydlenski a sydlerski zarjad, planowanski zarjad a ratarski zarjad.

Po skónčenju Druheje swětoweje wójny słužeše zdźěla wobškodźene twarjenje jako sydło policajskeho prezidija w Drježdźanach. Wot 1950 wužiwaše krajne knježerstwo Sakskeje dom mjez druhim jako ministerstwo za ludowe kubłanje, ministerstwo za strowotnistwo a ministerstwo za ratarstwo a lěsnistwo, doniž so kraje 1952 znowa njerozpušćichu – tónkróć na přikaz SED-knježerstwa we Wuchodnym Berlinje. Po tym schadźowaše so tu hač k měrliwej rewoluciji Rada wobwoda Drježdźany.

W přewrótowym lěće 1990 skutkowaštej w domje Wobwodny zarjadniski zarjad Drježdźany kaž tež koordinaciski wuběrk k wutworjenju kraja Sakskeje. 1991 zaćehnje potom Sakska statna kenclija a z njej dźěłowe staby k natwarej statnych ministerstwow nutřkowneho, justicy, za kultus a za wědomosć a wuměłstwo. Hišće w samsnym lěće wućehnještej zaso kultusowe ministerstwo a ministerstwo za wědomosć a wuměłstwo. Do lěta 1993 běše w twarjenju nimo toho priwatna praksa wot 1983 tudy skutkowaceje zawodneje zubneje lěkarki. W běhu dźewjećdźesatych lět zaćahnychu justicne ministerstwo (1994) a nutřkowne ministerstwo (1999) stajnje do swójskich domicilow w nowej knježerstwowyej štwórći. Wot 1999 njeje dom jenož sydło Sakskeje statneje kenclije, ale tež Sakskeho statneho ministerstwa za wobswět a ratarstwo.

Marginalspalte


Illustration

© Institution